همه روش های تشخیص عسل طبیعی از تقلبی + ترفند (راهنمای کامل 1404)

امروزه بررسی های آزمایشگاهی و آمارهای رسمی نشان داده اند که میزان قابل توجهی از عسل های موجود در بازار یا تقلبی هستند یا از نظر ترکیبات مفید و خواص درمانی سطح بسیار پایینی دارند. متاسفانه خیلی از این محصولات با اضافه شدن شربت قند، رنگ و اسانس تولید می شوند و صرفا ظاهر جذابی دارند اما فاقد آنزیم ها و ترکیبات فعال طبیعی هستند.

اما نکته جالب اینجاست آمارهای جهانی منتشر شده نشان می دهد که عسل طبیعی بین 5 کالای پر تقلب است و به زنبورها، شربت های قندی مثل شربت ذرت، برنج و نیشکر به عنوان تغذیه، می دهند و علاوه بر این با حرارت دهی سعی در ایجاد ظاهری معقول و طبیعی کننده این ماده دارند.

اگر به دنبال زندگی سالم هستید و قصد دارید از خواص درمانی عسل طبیعی که واقعا از شهد گل های طبیعی و بدون فرآوری و دستکاری بهره ببرید نیاز دارید تا با چندین فاکتور مهم و کلیدی آشنا شوید، شاخص های آزمایشگاهی که متخصصین این حوزه برای تشخیص عسل طبیعی از تقلبی از آن ها استفاده می کنند.

در این راهنمای تشخیص عسل طبیعی قصد داریم تا با دو رویکرد متفاوت اما مکمل این موضوع را بررسی کنیم:

1- روش های علمی و آزمایشگاهی برای تشخیص دقیق و اصولی اصالت عسل که طبق استانداردهای ملی و بین المللی

2- روش های خانگی ساده و کاربردی برای شناخت عسل طبیعی از تقلبی بدون نیاز به تجهیزات تخصصی آزمایشگاهی

در انتها هم با بررسی ویژگی های عسل استاندارد و معرفی روش های مطمئن خرید عسل طبیعی همراه برگه اصالت سعی می کنیم تا شما بتوانید با اطمینان خاطر محصولی با کیفیت و اصل خریده و بتوانید از خواص عسل طبیعی برای بدن بهره ببرید.

مطالعه بیشتر: تفسیر برگه آزمایش عسل

چرا تشخیص عسل طبیعی اهمیت زیادی دارد؟

عسل طبیعی یکی از خوراکی هایی است که علاوه بر داشتن خواص غذایی، خواص درمانی هم دارد، اما زمانی این ویژگی ها اعتبار دارد که عسل واقعا طبیعی و خام باشد اما متاسفانه اخیرا میزان محصولات تقلبی به شدت افزایش یافته و بدون آشنایی و شناخت عسل طبیعی از نمونه های تقلبی و صنعتی انتخاب درست تقریبا غیر ممکن است. در ادامه قصد داریم علل اهمیت تشخیص عسل طبیعی را با هم بررسی کنیم.

1- حفظ ارزش غذایی و درمانی

عسل طبیعی غنی از ترکیبات آنتی اکسیدانی، مواد معدنی و آنزیم های طبیعی است که در صورت گرما دیدن، رس بستن و افزودن شربت های مصنوعی امکان از بین رفتن این مواد ممکن است.

• آنزیم های طبیعی مانند گلوکز اکسیداز و دیاستاز باعث ایجاد خواص ضد التهابی و ضد باکتریایی عسل هستند.
• وجود ترکیباتی مثل پلی فنول ها و پرولین نشان دخنده کیفیت و منبع گیاهی عسل است.

زمانی که عسل تقلبی و حرارت دیده باشد علاوه بر اینکه این ترکیبات مفید آن از بین می روند بلکه خواص درمانی آن نیز بسیار کاهش می یابد که ما در مقاله آیا حرارت دادن عسل ضرر دارد به صورت مفصل به بررسی این موضوع پرداختیم.

2- اطمینان از سلامتی عسل

مصرف عسل های صنعتی یا تقلبی به دلیل اضافه شدن افزودنی های غیر مجاز، رنگ های مصنوعی و قندهای صنعتی می تواند موجب افزایش قند خون، اضافه وزن و یا مشکلات گوارشی شود اما در مقابل، مصرف عسل طبیعی و خام به دلیل داشتن قندهای طبیعی و شاخص گلیسمی پایین انتخابی مناسب برای همه افراد به خصوص افراد دیابتی است.

3- حمایت از زنبورداران بومی و معتمد

زمانی که عسلی طبیعی و دارای برگه اصالت و تاییدیه آزمایشگاه تهیه می کنید در واقع از زنبورداران واقعی و تولید محصولات طبیعی حمایت می کنید چرا که این محصول حاصل ماه ها فعالیت زنبورهای عسل و زحمات زنبورداران است، اما از طرف دیگر فروش بالای عسل های صنعتی و تقلبی می تواند موجب کاهش انگیزه و روحیه زنبورداران واقعی، تخریب پوشش گیاهی و ضعیف شدن صنعت عسل طبیعی می شود.

4- اعتماد به برند و اصالت محصول

تشخیص عسل طبیعی از تقلبی نشان دهنده صداقت و شفاف بودن یک برند است. برندهای تخصصی در زمینه عسل طبیعی همیشه برای فروش همه محصولات، برگه اصالت و آزمایش معتبر از آزمایشگاه های تخصصی ارائه می دهند.

اگر بتوانید عسل طبیعی را تشخیص دهید می توانید علاوه بر بهره مند شدن از خواص غذایی و درمانی از محیط زیست هم محافظت کنید همچنین به تولید کنندگان و زنبورداران ایرانی نیز کمک می کنید تا این صنعت تضعیف نشود.

چرا فقط عسل طبیعی، خواص درمانی دارد؟

عسل طبیعی در واقع شهدی است که زنبورهای کارگر آن ها را از گل و گیاهان جمع آوری کرده و با آنزیم های بزاقی خود ترکیب کرده و محصولی غلیظ تولید می کنند؛ اگر طی این فرآیند مداخله انسانی غیر معقول مثل تغذیه، شکر، ترکیب با شکر و حرارت دادن ایجاد شود به ساختار زیستی عسل لطمه وارد می شود و این محصول دیگر یک معجون درمانی نیست و صرفا یک شربت شیرین است.

عسل طبیعی نه چربی دارد، نه کلسترول و نه سدیم، با این وجود، می‌تواند انرژی قابل توجهی در اختیار شما قرار دهد. این ماده مغذی آنقدر خاصیت دارد که به آن اکسیر حیات گفته می‌شود.

از جمله خواص عسل طبیعی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• افزایش انرژی بدن: کربوهیدرات‌های موجود در عسل آن را تبدیل به منبعی مناسب از انرژی کرده است. گلوکزی که در عسل وجود دارد خیلی سریع جذب خون شده و انرژی فرد را افزایش می‌دهد.
• تقویت حافظه و افزایش عملکرد آن: آنتی اکسیدان‌هایی که در عسل طبیعی وجود دارند باعث بهبود حافظه فرد می‌شوند.
• رفع آلرژی: وجود مقدار کمی از گرده‌های گل در عسل آن را به یک واکسن طبیعی تبدیل کرده است. با وارد شدن گرده گل اصل به بدن، بلافاصله آنتی بادی تولید شده و این آنتی بادی‌ها می‌توانند آلرژی را از بین ببرند. (مطالعه بیشتر: پلی‌ فنول‌ های موجود در عسل)
• درمان آکنه: مواد جذب کننده رطوبت موجود در عسل طبیعی، با جذب رطوبت باعث از بین رفتن باکتری‌هایی که عامل آکنه هستند می‌شوند.
• درمان سرفه: پس از تغذیه با عسل، دیواره گلو به‌وسیله عسل پوشیده می‌شود. بدین ترتیب عصب‌های محافظ گلو تسکین پیدا کرده و گلودرد رفع می‌شود. (درمان سرفه با عسل)
• درمان رفلاکس معده: عسل‌هایی همچون عسل آویشن، عسل گون و عسل کتیرا می‌توانند در درمان رفلاکس معده مؤثر باشند.
• درمان کم‌خونی
• درمان بی‌اشتهایی
• تثبیت میزان کلسیم بدن

عسل طبیعی چیست و چه ویژگی هایی دارد؟

عسل طبیعی محصولی است که زنبورهای عسل بدون هیچ گونه دخالت یا تغذیه مصنوعی از شهد گل و گیاهان طبیعی تولید می شود و به زبان ساده تفاوت عسل طبیعی و نمونه تقلبی تفاوت در منبع تغذیه زنبورها و دستکاری محصول پس از برداشت است.

در روند تولید عسل طبیعی، زنبورها از شهد گل و گیاهان کوهستانی، دشت ها و گیاهان دارویی تغذیه می کند و پس از فرآوری شدن در محیط کندو، ماده ای غلیظ و سرشار از ترکیبات زیستی فعال تولید می شود.

تعریف عسل طبیعی طبق استاندارد ملی ایران

بر اساس استاندارد ملی ایران شماره 92 و فاکتورهای کدکس (Codex Alimentarius)، عسل طبیعی ماده ای شیرین است که زنبورهای عسل آن را از شهد گل و گیاهان جمع آوری کرده و با ترکیب آن با آنزیم های خود، تبخیر رطوبت در سلول های کندو ذخیره کند.

بنابراین اگر عسلی که در فرآیند تولید آن از فروکتوز مصنوعی، رنگ، اسانس و شربت گلوکز استفاده شود، عسل طبیعی نیست حتی اگر ظاهر و طعم آن گول زننده باشد.

مطالعه بیشتر: دیاستاز عسل چیست؟

ترکیبات اصلی عسل طبیعی

عسل طبیعی یکی از خوراکی های طبیعی است که بیش از 180 ماده موثر در آن وجود دارد که هر کدام از این ترکیبات نقش کلیدی و مهم در سلامتی عمومی بدن شما دارد و در این بخش قصد داریم ترکیبات اصلی عسل طبیعی را بررسی کنیم.

شاخص های آزمایشگاهی تشخیص عسل طبیعی

تعدادی شاخص آزمایشگاهی برای تشخیص عسل وجود دارد که در این بخش آن ها را هم معرفی خواهیم کرد:

مطالعه بیشتر: پرولین عسل چیست؟

آیا عسل پروتئین دارد؟

تفاوت عسل طبیعی با عسل تغذیه ای و صنعتی

نشانه های ظاهری عسل طبیعی (تشخیص در خانه)

با وجود اینکه بررسی آزمایشگاهی تنها روش مرجع برای تشخیص عسل طبیعی است اما عسل طبیعی ویژگی هایی دارد که می توانیم از این روش ها هم برای سنجش اصل بودن استفاده کنیم:

• غلظت (نه خیلی رقیق نه چسبناک)
• عطر گیاهی و ملایم
• رنگ طبیعی طبق منبع گیاهی (زرد روشن، کهربایی و تیره در عسل های کوهستانی)
• تغییر حالت در مرور زمان (رس بستن یا شکرک زدن در دمای پایین)
• طعم چند مرحله ای (اول شیرین، بعد تلخی یا تندی ملایم بسته به نوع گیاه)

تفاوت عسل طبیعی و ارگانیک

خیلی از افراد تفاوت بین عسل طبیعی و ارگانیک را نمی دانند اما این دو واژه تفاوت های مهمی دارد به طور مثال عسل طبیعی محصولی است که زنبورها آن را از شهد گل و گیاهان جمع آوری کرده که بدون اضافه کردن هر ماده قندی تولید می شود. اما عسل ارگانیک علاوه بر طبیعی بودن طبق اصول و استانداردهای سخت گیرانه تولید می شود به طور مثل زنبورها در محدوده ای پرورش پیدا می کنند که فاقد سموم، آفت ها و کودهای شیمیایی است و فرآیند برداشت عسل باید مطابق با اصول کشاورزی ارگانیک باشد.

به زبان ساده تر هر عسل ارگانیکی، طبیعی است ما هر عسل طبیعی، ارگانیک است.

انواع عسل غیر طبیعی و صنعتی و تفاوت آن با عسل طبیعی

در واقع بیشتر عسل های موجود در بازار تفاوت چندانی با هم ندارند چرا که همگی روشن، براق، طلایی و غلیظ هستند اما در واقعیت منشا تولید و ترکیبات شیمیایی آن ها با هم متفاوت هستند و بررسی این تفاوت ها اهمیت بالایی در تشخیص محصول اصل دارد.

1- عسل تغذیه ای (نیمه طبیعی)

در تولید عسل تغذیه ای، زنبورهای کارگر به جای شهد گل از شربت شکر یا شربت ذرت تغذیه می کنند در نتیجه در روند تولید این عسل نقش دارند اما ماده تولید شده بر خلاف عسل طبیعی ارزش غذایی بالایی ندارد.

ویژگی های عسل تغذیه ای:

• ظاهری بسیار مشابه عسل طبیعی
• طعم شیرین اما بدون رایحه گیاهی
• ساکارز عسل بیشتر از حد استاندارد (10 تا 15 درصد)
• پرولین و دیاستاز پایین تر از عسل طبیعی

نتایج آزمایشگاهی عسل نیمه طبیعی نشان از کاهش فعالیت آنزیمی و نسبت نا متعادل نسبت فروکتوز به گلوکز دارد و بر خلاف باور عمومی این محصول کاملا مصنوعی نیست و فقط ارزش غذایی و درمانی ندارد.

2- عسل مخلوط یا دستکاری شده

عسل مخلوط، عسلی است که افراد سودجو، عسل طبیعی را با شربت های قندی ترکیب می کنند تا حجم بیشتر و قیمت پایین تری ارائه دهد، ظاهر این محصول بسیار گول زننده است اما ترکیبات آن تغییر محسوسی نمی کند.

ویژگی های عسل مخلوط:

• شفافیت بالا به دلیل اضافه شدن ترکیبات قندی مصنوعی
• عطر طبیعی ضعیف و مصنوعی
• نسبت فروکتوز به گلوکز غیر طبیعی
• رسانایی الکتریکی پایین تر از حد استاندارد

نتایج آزمایشی بر روی عسل مخلوط نشان دهنده میزان HMF بالا، فعالیت دیاستازی پایین و تغییر الگوی قندی عسل به دلیل اضافه شدن شربت های قندی مصنوعی

3- عسل صنعتی یا شیمیایی (بدون دخالت زنبور عسل)

عسل صنعتی کاملا به صورت مصنوعی و بدون دخالت زنبور عسل تولید می شود و کارخانه ها با ترکیب شربت گلوکز، شکر، رنگ کارامل و اسانس، محصولی مشابه عسل می سازد و متاسفانه در بازار ارائه می شود.

ویژگی های عسل صنعتی:

• رایحه تند و مصنوعی (با عطر کاراملی و وانیلی)
• رنگ ثابت و براق
• بدون رس بستن (شکرک زدن)
• فاقد هر گونه آنزیم و مواد زیستی

نتایج آزمایشگاهی نشان داده فعالیت دیاستازی این نمونه صفر است و پرولین بسیار پایینی دارد و این نوع محصول هیچ خواص درمانی ندارد و می توان به آن به عنوان یک شیرین کننده صنعتی نگاه کنیم.

برای خرید عسل چهل گیاه طبیعی و اصل می توانید به فروشگاه هاچ لند مراجعه کنید و با بررسی برگه اصالت و آزمایشگاه یک محصول با کیفیت و خلوص بالا تهیه کنید.

جدول مقایسه انواع عسل

تاثیر تفاوت انواع عسل در بدن انسان

• عسل طبیعی به دلیل داشتن آنزیم های طبیعی و پلی فنول ها موجب تنظیم قند خون، ترمیم بافت ها و تقویت سیستم ایمنی می شود.
• عسل تغذیه ای و مخلوط فقط می تواند به عنوان یک منبع انرژی قندی عمل می کند و خواص درمانی ندارد.
• عسل صنعتی کاملا مصنوعی بوده و علاوه بر اینکه ارزش غذایی و درمانی ندارد می تواند تاثیرات بدی بر  سیستم متابولیک بدن شما داشته باشد.

شناخت انواع عسل طبیعی و تقلبی فقط برای تشخیص نیست و به شما برای حفاظت از سلامتی کمک می کند و برندهایی مثل هاچ لند با ارائه برگه اصالت و تایدییه آزمایشگاه سعی در شفافیت و صداقت دارد.

مواد مورد استفاده در تولید عسل تقلبی

از دیگر مواردی که می‌تواند در تشخیص عسل طبیعی از غیرطبیعی به شما کمک کند، شناخت مواد مورد استفاده در تولید عسل تقلبی است. در عسل تقلبی، مواد ارزان قیمت جایگزین عسل طبیعی و خالص می‌شود.

این عسل های تقلبی در بهترین حالت عاری از خاصیت و اثر درمانی هستند؛ و در بدترین حالت، آسیب های جدی به سلامت انسان وارد کرده و سیستم ایمنی بدن را تضعیف می‌کند. ضمن اینکه به دلیل استفاده از مقدار زیادی شکر در عسل‌های تقلبی، آن ها می‌توانند باعث ایجاد بیماری‌هایی مانند دیابت در انسان شوند. موادی که در تولید عسل تقلبی استفاده می‌شوند از این قرار هستند:

• ملاس: شکر را آنقدر می‌جوشانند تا به شکل ماده‌ای چسبناک درآید. به این ماده ملاس گفته می‌شود. رنگ آن قهوه‌ای تیره است، در نتیجه عسل تولید شده با آن نیز تیره است. ضمن اینکه طعم این عسل شیرینی ناخوشایندی دارد.
• شربت اینورت: در مواقعی نیز این شربت که بسیار غلیظ و براق است و معمولاً از شکر تصفیه شده تولید می‌شود به عنوان عسل در اختیار خریدار قرار می‌گیرد.
• گلوکز مایع: از گلوکز مایع نیز برای تولید محصولاتی مانند عسل استفاده می‌شود.
• شربت برنج: شربت برنج نیز مورد استفاده بسیاری از کارخانه‌های تولید عسل قرار گرفته و سود سرشاری را نصیب آنها می‌کند.
• شربت ذرت: از آنجایی که شربت ذرت ترکیباتی شبیه به عسل دارد، بسیاری از برندهای معروف عسل در دنیا از این شربت برای تولید عسل تقلبی استفاده می‌کنند.

روش های علمی تشخیص عسل طبیعی (بروزرسانی 1404)

ما بارها اشاره کردیم که تشخیص عسل طبیعی فقط و فقط از طریق آزمایشگاه های تخصصی کنترل کیفیت غذایی و همکار سازمان غذا و دارو امکان پذیر است. در این آزمایش ها طبق استانداردهای ملی ایران (ISIRI 92) و کدکس جهانی غذا (Codex Alimentarius) ترکیب های شیمیایی، آنزیم ها و ایزوتوپ های عسل بررسی می شود تا مشخص شود که آیا عسل واقعا توسط زنبورها از شهد گل و گیاهان تغذیه کرده باشند.

1- درصد ساکارز

میزان استاندارد: حداکثر استاندارد ساکارز در عسل طبیعی 5 درصد است و در برخی از انواع عسل مثل کنار و شبدر تا 10 درصد است.

توضیحات: ساکارز، قند اصلی عسل است که میزان بالای آن نشان دهنده تغذیه زنبور عسل از شربت قند و مواد افزودنی است.

توضیحات علمی: آنزیم اینورتاز موجود در عسل طبیعی ساکارز را به گلوکز و فروکتوز تجزیه می کند از همین رو بالا بودن ساکارز به معنای اینست که این آنزیم به صورت درست فعال نشده و محصول مصنوعی است.

2- پرولین

میزان استاندارد: حداقل استاندارد 180 mg/kg است که این میزان در عسل های کوهستانی 400 تا 500 mg/kg افزایش می یابد.

توضیحات: پرولین یک اسید آمینه حیاتی است که از بدن زنبور ترشح می شود و بیانگر طبیعی بودن عسل است.

توضیحات علمی: میزان پرولین در عسل های تغذیه ای و صنعتی به شدت پایین است چرا که زنبور به صورت طبیعی از شهد تغذیه نکرده است.

3- فاکتور HMF

میزان استاندارد: میزان HMF موجود در عسل طبیعی باید کمتر از 40 mg/kg است البته این میزان در عسل هایی که در مناطق گرمسیری تولید می شوند تا 80 mg/kg است.

توضیحات: میزان HMF عسل هنگام حرارت دیدن یا نگهداری طولانی مدت افزایش می یابد.

توضیحات علمی: اگر مقدار HMF عسل بالا باشد نشان دهنده اینست که عسل یا حرارت دیده یا قدیمی و مصنوعی است.

4- فعالیت دیاستازی

میزان استاندارد: مقدار مجاز دیاستاز در عسل طبیعی 8 DN است.

توضیحات: مقدار آنزیم دیاستاز در عسل طبیعی نشان دهنده خام بودن عسل طبیعی است.

توضیحات علمی: عواملی مثل حرارت دیدن، نگهداری طولانی مدت یا افزودن قندهای غیر طبیعی موجب غیر فعال شدن دیاستاز در عسل می شود و باید دقت کنید همیشه عسل طبیعی دیاستاز بیشتری دارد.

5- نسبت فروکتوز به گلوکز (F/G)

میزان استاندارد: مقدار مجاز نسبت فروکتوز به گلوکز در عسل طبیعی باید بین 1.1 تا 1.5 باشد.

توضیحات: نسبت فروکتوز به گلوکز نشان دهنده میل عسل به شکرک زدن است.

توضیحات علمی: اگر این نسبت در عسل پایین باشد، عسل خیلی سریع رس می بندد (برای نمونه عسل آویشن) اما اگر این میزان به شکل غیر طبیعی بالا باشد نشان دهنده تقلبی بودن عسل است.

6- رطوبت

میزان استاندارد: حداکثر مجاز رطوبت در عسل طبیعی 20 درصد است.

توضیحات: میزان رطوبت بالا می تواند باعث تخمیر عسل شود.

توضیحات علمی: زنبورهای عسل با بال زدن رطوبت موجود در عسل را تبخیر می کنند تا این محصول به غلظت مناسب برسد و میزان رطوبت در عسل های مصنوعی معمولا بیشتر است.

7- رسانایی الکتریکی

میزان استاندارد: مقدار مجاز رسانایی الکتریکی در عسل طبیعی بین 0.2 تا 0.8 mS/cm است.

توضیحات: این فاکتور در برگه آزمایشگاه نشان دهنده مواد معدنی و منشا گیاهی عسل است.

توضیحات علمی: عسل هایی که از شهد گل و گیاهان تولید می شود رسانایی کمتری دارند و عسل هایی کع از شهد درختان بدست می آیند رسانایی بیشتری دارند، میزان غیر طبیعی رسانایی الکتریکی بیانگر رقیق شدن و اضافه شدن افزودنی های مصنوعی به عسل است.

8- اسیدیته

میزان استاندارد: مقدار مجاز اسیدیته عسل طبیعی باید 50 meq/kg است.

توضیحات: عسل طبیعی به شکل طبیعی اسیدی است اما افزایش غیر طبیعی اسیدیته عسل نشان دهنده تخمیر یا خراب شدن آن است.

9- مواد جامد نامحلول

میزان استاندارد: مقدار مجاز مواد جامل نامحلول در عسل طبیعی باید کمتر از 0.1 درصد باشد.

توضیحات: مقدار زیاد ذرات خارجی در عسل یا موم نشان دهنده تصفیه نا مناسب یا نگهداری غیر بهداشتی است.

مطالعه بیشتر: تفسیر برگه آزمایش عسل

جدیدترین روش های تشخیص عسل طبیعی از تقلبی

امروزه در آزمایشگاه های تخصصی و مدرن علاوه بر استفاده از روش های کلاسیک فوق از روش های پیشرفته تری برای تشخیص دقیق منبع و خلوص عسل استفاده می کنند که در این بخش به معرفی این روش ها خواهیم پرداخت:

جدول شاخص های آزمایشگاهی عسل طبیعی

روش های خانگی تشخیص عسل طبیعی (به زبان ساده و علمی)

تشخیص عسل طبیعی بر اساس بررسی ویژگی های ظاهری ممکن نیست چرا که بعضی از عسل های تقلبی و مصنوعی شباهت بسیار زیادی به عسل اصل و خالص دارند و رنگ و ظاهر آن ها بسیار فریبنده است اما با این حال ما در هاچ لند در این بخش به بررسی 7 روش خانگی تشخیص محصول اصل می پردازیم، دقت کنید که هیچکدام از این روش ها جایگزین بررسی آزمایشگاهی نیستند.

1- آزمایش آب سرد

یک قاشق عسل طبیعی را داخل لیوان آب سرد یا ولرم بریزید:

• اگر عسل طبیعی باشد به صورت رشته ای و پیوسته به ته لیوان می رسد و در آب حل نمی شود.
• اگر عسل تقلبی باشد در وسط راه در آب پخش شده و حل می شود.

2- آزمایش کبریت و شمع

در این آزمایش خانگی شما نوک کبریت یا فیتیله شمع را آغشته به عسل کنید و سپس آن را روشن کنید، اگر عسل طبیعی باشد شمع یا کبریت روشن می شود و شعله می گیرد اما اگر عسل تقلبی باشد به دلیل داشتن رطوبت بالا کبریت یا شمع روشن نمی شود.

3- آزمایش نان تست یا زرده تخم مرغ

در این آزمایش باید کمی عسل را بر روی نان تست بمالید:

• اگر عسل طبیعی باشد نان تست را خیس نمی کند.
• اگر عسل تقلبی باشد به دلیل داشتن رطوبت زیاد، نان تست را خیس و نرم می کند.

4- آزمایش دستمال کاغذی

در آزمایش دستمال کاغذی چند قطره عسل را بر روی دستمال کاغذی بریزید:

• اگر عسل طبیعی باشد به پشت دستمال کاغذی نفوذ نمی کند و روی آن به صورت دانه های ریز باقی می ماند.
• اگر عسل تقلبی باشد به دلیل رطوبت بالا و شربت های رقیق کننده اضافه شده دستمال را خیس می کند.

برای کسب اطلاعات بیشتر مقاله تشخیص عسل طبیعی با دستمال کاغذی را مطالعه کنید.

5- آزمایش حرارت

مقداری عسل را بر روی شعله ملایم قرار دهید:

• اگر عسل طبیعی باشد کف نکرده و رنگ آن کاراملی می شود.
• اگر عسل تقلبی باشد به علت داشتن افزودنی ها و شربت های قندی کف کرده و حباب تولید می کند.
• زرده تخم‌مرغ با عسل طبیعی معمولا غلیظ تر می‌شود، ولی هنگام ترکیب با عسل تقلبی تغییری نمی کند.

6- آزمایش عطر و طعم

• اگر عسل طبیعی باشد طعم چند مرحله ای دارد یعنی در ابتدا حس شیرینی می دهد اما در ادامه طعم گیاهی یا تلخی ملایمی دارد.
• اگر عسل تقلبی باشد شیرینی یکنواختی دارد.

7- آزمایش فریز کردن (سرما)

مقدار کمی عسل را در فریزر قرار دهید:

• اگر عسل طبیعی باشد به تدریج متبلور می شود اما خیلی سفت نمی شود.
• اگر عسل تقلبی باشد کاملا یخ می زند و بلورهای غیر طبیعی در آن شکل می گیرد.

نکته بسیار مهم:

نباید فراموش کرد که هیچ کدام از این روش ها نمی توانند جایگزین روش آزمایشگاهی شوند پس بهتر است برای خرید عسل طبیعی با بررسی برگه آزمایشگاه از اصالت آن اطمینان حاصل کنید.

8-  آزمایش سرکه

یکی دیگر از روش‌های تشخیص عسل تقلبی، آزمایش عسل با سرکه است. برای این منظور، مقداری آب و سرکه را در یک لیوان بریزید. سپس یک قاشق از عسل را به آن اضافه کنید. اگر ترکیب حاصله کف کرد، مشخص می‌شود که عسل خریداری شده طبیعی نیست.

برای کسب اطلاعات تکمیلی می توانید مطلب تشخیص عسل طبیعی با سرکه را مطالعه کنید.

آیا شکرک زدن نشانه طبیعی بودن عسل است؟

یکی از اصلی ترین سوالات اینست که آیا عسل طبیعی یخ می زند؟ یکی از باورهای غلط درباره عسل اینست که شکرک زدن یا رس بستن نشانه تقلبی بودن عسل است و برعکس نشان دهنده طبیعی بودن عسل است، پاسخ این پرسش این است که شکرک یا رس بستن یکی از فرآیندهای طبیعی عسل خام است و به هیچ عنوان فاکتوری برای تشخیص عسل طبیعی از تقلبی نیست، برای درک بهتر نیاز داریم تا با توضیح علمی شکرک زدن یا کریستالیزاسیون آشنا شویم.

مطالعه بیشتر: عسل خام چیست؟

توضیح علمی شکرک زدن

شکرک زدن یا کریستالیزاسیون هنگامی رخ می دهد که میزان و نسبت قندهای اصلی و طبیعی عسل یا همان شاخص فروکتوز به گلوکز (F/G) به شکلی باشد که گلوکز موجود در عسل به صورت بلورهای سفید رنگ رسوب کند.

عواملی مثل دما، منبع عسل و میزان گرده گل و ناخالصی های طبیعی در این فرآیند موثر هستند، اما شکرک زدن به معنی طبیعی یا تقلبی بودن عسل نیست و باید فاکتورهای دیگری مثل برگه آزمایشگاه را برای اطمینان خاطر بررسی کرد.

تفاوت شکرک زدن با رس بستن

خیلی از افراد بر این باورند که شکرک زدن همان رس بستن است، اما یک تفاوت کوچک اما مهم بین این دو اتفاق وجود دارد برای درک بهتر نیاز داریم تا بیشتر با تعریف این دو داشته باشیم و بتوانیم به سوال شکرک زدن عسل نشانه چیست پاسخ دهیم.

• شکرک زدن: اگر عسل را حرارت داده یا دستکاری کنیم، بلورهای شکل گرفته درست و دانه دانه هستند و به صورت کلی ظاهر عسل تغییر کرده و خریدار تصور می کند که این عسل تقلبی است.
• رس بستن: زمانی که عسل رس می بندد، بلورهای شکل گرفته بسیار ریز هستند و عسل حالتی نرم و یکنواخت دارد و معمولا عسل های طبیعی رس می بندند و نشانه کاهش کیفیت محصول نیست.

با توجه به تعریف های فوق شکرک زدن نشانه تقلبی بودن یک محصول نیست و فقظ بیانگر اینست که عسل خریداری شده خام است و فرآوری خاصی روی آن شکل نگرفته است اما بهتر است برای تشخیص عسل طبیعی از تقلبی از روش های آزمایشگاهی کمک بگیریم.

تفاوت رس بستن با شکرک مصنوعی

مطالعه بیشتر: کف کردن عسل نشانه چیست؟

آیا باید عسل شکرک زده را حرارت بدهیم؟

اگر عسل شما رس بسته باشد به هیچ وجه نیازی به جوشاندن مستقیم یا حرارت دادن ندارد و برای بازگشت به حالت قبلی و روان شده می توانید آن را در آب گرم زیر 40 درجه سانتیگراد قرار دهید تا به صورت تدریجی نرم شود. فقط دقت کنید دمای بیشتر از 50 درجه سانتیگراد موجب افزایش میزان HMF می شود.

مطمئن ترین راه برای خرید عسل طبیعی

در شرایطی که اکثر عسل های موجود در بازار تقلبی هستند انتخاب عسل طبیعی و با کیفیت کار بسیار دشواری است. اگر قصد خرید محصول اصل دارید تا از خواص شگفت انگیز آن بهره مند شوید باید به نکات زیر دقت کنید:

خرید از شرکت معتبر و شناخته شده

یکی از بهترین روش های اطمینان حاصل کرد از اصل بودن و کیفیت بالا، خرید از شرکت های معتبر و با سابقه در زمینه تهیه و عرضه عسل و محصولات زنبور عسل مثل هاچ لند است چرا که این شرکت ها محصولات را از زنبورداران معتمد و حرفه ای تهیه می کنند و معمولا سعی در ارائه محصولات با کیفیت دارند.

بررسی برگه آزمایشگاه قبل از خرید

بررسی ویژگی های ظاهری نمی تواند به شما در تشخیص عسل طبیعی از تقلبی کمک کند و برای اطمینان پیدا کردن قبل از خرید، حتما برگه اصالت و برگه تاییدیه آزمایشگاه را با اصول استاندارد مقایسه کنید تا از اصالت و کیفیت محصول مطمئن شوید.

باید برای مطمئن شدن از کیفیت عسل باید شاخص های زیر مورد بررسی قرار دهید:

• ساکارز
• پرولین
• HMF
• رطوبت
• فعالیت دیاستازی

سوالات متداول درباره تشخیص عسل طبیعی از تقلبی

1- آیا عسل طبیعی شکرک می زند؟

بله، رس بستن یا شکرک زدن یکی از علائم طبیعی و اصل بودن عسل است و به دلیل کریستالیزاسیون گلوکز موجود در عسل رخ می دهد. سرعت شکرک زدن به نوع گیاهی که زنبور از آن تغذیه کرده، دمای محیط و میزان ناخالصی ها مثل گرده گل در عسل بستگی دارد. شکرک زدن هیچ تاثیر منفی بر خواص درمانی عسل ندارد.

2- آیا قیمت پایین عسل نشانگر تقلبی بودن آن است؟

بله، در بیشتر اوقات قیمت غیر منطقی و پایین می تواند بیانگر غیر طبیعی بودن عسل باشد چرا که با احتساب هزینه های زیاد فرآیند تولید عسل و نگهداری از کندوها امکان ارائه این قیمت وجود ندارد و احتمالا این محصول تغذیه ای بوده یا همراه با شربت های قند و افزودنی ها رقیق شده است.

3- تفاوت عسل طبیعی و تغذیه ای چیست؟

عسل طبیعی شهدی است که از جمع آوری شهد گل و گیاهان مختلف توسط زنبورهای کارگر بدست می آید و سرشار از آنزیم های طبیعی، ترکیبات گیاهی و پلی فنول ها است اما در فرآیند تولید عسل تغذیه ای، کندو دار به زنبورهای کارگر شربت قند یا محلول های مصنوعی می دهد و در نتیجه عسل بدست آمده ساکارز بالایی داشته و دیگر فاکتورهای آن نیز غیر استاندارد هستند.

4- آیا با روش های خانگی می توان عسل طبیعی و اصل را تشخیص داد؟

روش های خانگی مثل آزمایش آب سرد، کبریت یا شمع، دستمال کاغذی، نان تست، حرارت ملایم، سرکه می توانند تا حدی شما را از اصل بودن محصول مطمئن کنند اما برای اطمینان قطعی شما نیاز دارید تا با بررسی شاخص های آزمایشگاهی به نتیجه برسید.

5- بهترین روش برای تشخیص عسل اصل چیست؟

برای اطمینان از اصل بودن عسل باید با بررسی شاخص های آزمایشگاهی مثل HMF، پرولین، ساکارز و فعالیت دیاستازی که در برگه آزمایشگاهی که توسط آزمایشگاه های پیشرفته که از روش های جدیدی مثل NMR و IRMS بدست آمده بررسی کنید.

6- آیا عسل تغذیه ای مضر است؟

عسل تغذیه ای به شکل طبیعی ضرری ندارد اما فاقد ارزش غذایی و خواص درمانی است چرا که در فرآیند تولید این محصول زنبورها بیشتر از شربت قند مصنوعی تغذیه می کنند و ترکیبات مفیدی داخل این عسل نیست.

نتیجه گیری

در این مقاله هاچ لند ضمن توضیح اهمیت استفاده از عسل طبیعی و فاکتورهای دخیل در تشخیص عسل طبیعی، شما را با تمام روش‌های تشخیص عسل طبیعی از تقلبی آشنا کردیم. همچنین از روش تولید انواع عسل تقلبی و مواد مورد استفاده در تولید عسل صنعتی صحبت کردیم. در مجموع، تشخیص تقلبی بودن عسل چندان کار ساده‌ای نیست زیرا بسیاری از زنبورداران و فروشندگان عسل با افزودن موادی به عسل می توانند فاکتورهای آن را تغییر داده و مثلا میزان ساکارز عسل تقلبی را کاهش داده و حتی آن را به صفر برسانند.

به همین منظور توصیه می‌شود که در هنگام خرید عسل طبیعی باید تمام فاکتورهای دخیل در کیفیت عسل مورد بررسی قرار گیرد. به خاطر داشته باشید که هیچکدام از آزمایش‌های خانگی نمی‌توانند افزودنی‌ها به عسل را شناسایی کند. با این اوصاف، می‌توان گفت که بهترین و مطمئن‌ترین روش برای تهیه عسل طبیعی، خرید آن از فروشندگان مطمئن و آشنایان زنبورداری است که به آنها کاملاً اعتماد دارید و مطمئن هستید که مواد دیگری را با عسل مخلوط نمی‌کنند یا زنبورها را به صورت مصنوعی تغذیه نمی‌کنند.

امیدواریم از مطالعه این مقاله لذت و استفاده کافی را برده باشید و لطفا نظرات و تجربیات خود در زمینه تشخیص عسل طبیعی از تقلبی را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.