عسل برای زخم – کدام عسل بهتر است؟ + پماد عسل برای ترمیم زخم و طریقه مصرف

استفاده از عسل برای زخم یکی از قدیمی ترین روش های مراقبت از پوست در طول کل تاریخ است. با این وجود همه عسل و همه زخم ها شرایط یکسانی ندارند. امروزه نتایج مطالعات علمی نشان داده اند که عسل می تواند در بهبود برخی از زخم ها موثر و کارآمد باشد. اما میزان تاثیرگذاری به نوع عسل، نوع زخم و شیوه استفاده بستگی دارد. در این مطلب قصد داریم به صورت تخصصی و علمی بررسی کنیم که کدام عسل برای زخم مناسب تر است. پماد عسل برای ترمیم زخم و پانسمان عسلی چگونه عمل می کنند. روش اصولی استفاده از آن ها چیست و چه شرایط و زمانی نباید از عسل استفاده کرد.

آیا عسل واقعا زخم را درمان می کند؟ (بررسی علمی)

بله، طبق مطالعات علمی، کاکرین موجود در عسل می تواند باعث تسریع بهبود برخی از سوختگی های سطحی و نیمه عمیق و همچنین بعضی از زخم های پس از جراحی شود. اما با این وجود هنوز شواهد کافی برای تاثیرگذاری روی زخم های مزمن پا وجود ندارد. به زبان ساده تر:

• برای زخم های جزئی، خراش ها، بریدگی های سطحی و سوختگی های درجه یک و دو، عسل می تواند نقش مهمی در روند بهبود داشته باشد.
• برای زخم های عمیق، عفونت های شدید، زخم های دیابتی یا جراحی های بزرگ استفاده از عسل فقط باید با نظر پزشک و همراه با عسل پزشکی استریل انجام شود، نه عسل های خوراکی.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره نحوه اثرگذاری عسل بر انواع سوختگی ها پیشنهاد می کنیم حتما مطلب عسل برای سوختگی را مطالعه کنید.

چرا عسل برای زخم موثر است؟

خاصیت ترمیمی عسل بی دلیل نیست و این ماده از طریق چندین فرآیند به بهبود زخم کمک می کند. در این بخش این فرآیندها را با هم بررسی خواهیم کرد:

خاصیت اسمزی: غلظت بالای قند عسل موجب جذب آب از محیط اطراف زخم و سلول های باکتریایی می شود از همین رو استفاده از عسل می تواند باعث کاهش تورم و محدود شدن رشد باکتری ها در این ناحیه می شود.

تولید پراکسید هیدروژن: آنزیم گلوکز اکسیداز موجود در عسل خام در تماس با رطوبت پوست مقدار کمی پراکسید هیدروژن (آب اکسیژنه) تولید می کند که همین ویژگی باعث خاصیت ضدعفونی کنندگی عسل می شود.

PH اسیدی: PH عسل تقریبا بین 3.2 تا 4.5 است که با ایجاد محیط اسیدی شرایط را برای رشد بسیاری از باکتری ها نامناسب کرده و محیط را برای ترمیم بافت مساعد می کند.

حفظ رطوبت و کاهش التهاب: عسل به مرطوب ماندن سطح زخم کمک کرده و می تواند التهاب، درد و خشکی بافت زخم را کاهش دهد که همین موضوع نقش مهمی در بهبود زخم دارد.

نکته بسیار مهم: تمام این تاثیرات به استفاده موضعی از عسل روی زخم مربوط می شود. مصرف خوراکی عسل فواید متعددی برای سلامتی دارد اما به صورت مستقیم نمی تواند باعث ترمیم زخم های پوستی شود.

کدام عسل برای زخم بهتر است؟

نوع عسل	فایده برای زخم
عسل پزشکی استریل	برای زخم های عمیق، این نوع عسل با پرتو گاما استریل شده تا اسپور باکتری موجود در آن از بین برود.
عسل مانوکا	سرشار از متیل گلیوکسال (MGO)، خواص ضدباکتریایی بسیار قدرتمند
عسل آویشن	گزینه مناسب با خواص ضدمیکروبی و مناسب برای زخم های سطحی
عسل کنار (سدر)	خواص آنتی اکسیدانی بالا، معروف به ترمیم پوست در طب سنتی
عسل چهل گیاه یا اکالیپتوس	خواص ضدباکتریایی و مناسب برای زخم های سطحی

خام و طبیعی بودن عسل نقش مهمی در اثرگذاری این ماده برای درمان زخم دارد. پس حتما دقت کنید که محصولی تهیه کنید که حرارت ندیده باشد چرا که طی این فرآیند بخش قابل توجهی از آنزیم گلوکز اکسیداز و سایر ترکیبات مفید خود را از دست می دهد. برای تهیه این عسل ها می توانید به فروشگاه هاچ لند مراجعه کنید.

پماد عسل برای ترمیم زخم و پانسمان عسلی چیست؟

پماد عسل برای ترمیم زخم، محصولی است که در آن از عسل پزشکی استریل یا عسل مانوکا به صورت کنترل شده برای مصرف موضعی استفاده می شود. تفاوت اصلی عسل استریل با عسل خوارکی در اینست که:

استریل بودن: پمادها و پانسمان های عسلی به شکلی استریل می شوند که بدون کاهش خواص درمانی عسل، آلودگی ها و اسپورهای باکتریایی احتمالی از بین بروند.

ماندگاری روی زخم: این محصولات طوری تهیه می شوند که عسل مدت زمان بیشتری روی زخم باقی بماند و تاثیرگذاری بیشتری داشته باشند.

برای زخم های سطحی و جزئی می توان از عسل طبیعی با کیفیت که روی گاز استریل مالیده شده استفاده کرد، اما برای زخم های عمیق، عفونی یا حساس بهتر است از پانسمان عسلی پزشکی تحت نظر متخصص استفاده کرد. البته برای کسب اطلاعات بیشتر درباره فواید این محصول شگفت انگیز زنبور عسل می توانید مطلب جامع خاصیت های عسل طبیعی را مطالعه کنید.

طریقه مصرف عسل برای زخم (راهنمای قدم به قدم)

برای استفاده از عسل برای زخم های سطحی و جزئی به ترتیب زیر اقدام کنید:

1. تمیز کردن: محل زخم را آب ولرم (در صورت نیاز با صابون ملایم) به آرامی بشویید.
2. خشک کردن: اطراف زخم را با گاز استریل تمیز و بدون فشار، خشک کنید.
3. مالیدن عسل: لایه نازکی از عسل طبیعی را به صورت مستقیم روی زخم یا همراه با گاز استریل قرار دهید.
4. پانسمان: روی زخم را با گاز استریل (بدون فشار زیاد) بپوشانید.
5. تعویض: پانسمان را روزانه 1 الی 2 مرتبه عوض کنید.

پیش از اینکه برای اولین بار استفاده کنید، مقدار کمی عسل را روی بخش کوچکی از پوست سالم بمالید تا از نداشتن حساسیت به عسل اطمینان حاصل کنید. و برای آگاهی از نحوه استفاده برای افراد دیابتی پیشنهاد می کنیم حتما مقاله درمان زخم پای دیابتی با عسل را مطالعه کنید.

عسل برای انواع زخم

تاثیرگذاری عسل به نوع زخم بستگی دارد و در زخم های مختلف می تواند اثرگذاری متفاوتی داشته باشد:

نوع زخم	میزان تاثیرگذاری عسل
سوختگی سطحی و نیمه عمیق	عسل در بعضی از موارد بهتر از بعضی پانسمان ها تاثیر می گذارد.
زخم های عفونی بعد از عمل جراحی	در برخی از مطالعات علمی تاثیرات مثبتی داشته
بریدگی و خراش های جزئی	مراقبت سطحی از پوست
زخم پای دیابتی	صرفا تحت نظر پزشک و به هیچ وجه نباید با درمان های پزشکی جایگزین شود.
زخم های مزمن پا (وریدی)	هنوز هیچ مطالعه علمی تاثیرات قابل توجه را ثابت نکرده است.
زخم عمیق یا عفونت شدید	عسل به تنهایی کافی نیست و نیاز به مراقبت های پزشکی دارد.

نکته بسیار مهم: میزان تاثیرگذاری عسل بر زخم به شدت به کیفیت محصول بستگی دارد از همین رو باید عسل اصل و با کیفیت تهیه کنید.

چه زمانی نباید از عسل برای زخم استفاده کرد؟

با وجود تمام فواید عسل برای زخم باید دقت داشته باشیم که استفاده از این ماده می تواند در بعضی از موارد خطرناک بوده و عوارضی به همراه داشته باشد، پس حتما به نکات زیر دقت کنید:

• کودکان زیر 1 سال: عسل نباید برای زخم نوازادان زیر 1 سال استفاده شود چرا که مصرف موضعی این ماده هم احتمال ابتلا به بوتولیسم نوزادی را افزایش می دهد.
• کسانی که محصولات زنبور عسل حساسیت دارند: در صورت بروز علائمی مثل خارش، قرمزی، تورم یا سوزش بلافاصله مصرف را قطع کرده و به پزشک متخصص مراجعه کنید.
• زخم های عمیق یا عفونی: استفاده عسل برای این نوع زخم ها نیاز به نظر و نظارت پزشک متخصص دارد.
• استفاده از عسل غیر استریل روی زخم: عسل خام ممکن است حاوی اسپور باکتری باشد از همین رو بهتر است برای این نوع زخم ها از درمان های رایج پزشکی استفاده شود.
• افراد دیابتی: برای درمان زخم های ناشی از دیابت بهتر است قبل از استفاده عسل حتما با پزشک متخصص مشورت کنید.

سوالات متداول درباره عسل برای زخم

1- آیا عسل برای زخم عفونی مفید است؟

طبق مطالعات علمی معتبر عسل به دلیل داشتن خاصیت ضدباکتریایی می تواند برای زخم های عفونی موثر باشد. اما برای عفونت های جدی و حاد، عسل نمی تواند جایگزین آنتی بیوتیک و درمان های پزشکی شود.

2- آیا عسل برای زخم بخیه موثر است؟

برای زخم های جراحی و بخیه خورده بهتر است با نظر پزشک از عسل استفاده کرد، طبق مطالعات علمی عسل می تواند باعث کاهش عفونت زخم جراحی شود.

3- پانسمان عسلی را چند وقت یکبار باید عوض کنیم؟

برای زخم های سطحی بهتر است روزانه یک تا دو بار یا هر زمانی که ترشح زخم زیاد است پانسمان را عوض کرد. برای زخم های عمیق، بهتر است پزشک تعداد دفعات تعویض را مشخص کند.

4- آیا هر عسلی برای زخم مناسب است؟

خیر، برای زخم های جزئی و سطحی بهتر است از عسل طبیعی و خام (حرارت ندیده) استفاده کنید اما برای زخم های حاد و جدی بهتر است از عسل پزشکی استریل استفاده شود.

جمع بندی

عسل برای درمان زخم، یک گزینه طبیعی و ارزشمند است که پژوهش های علمی بخشی از فواید آن، مخصوصا در سوختگی های سطحی و برخی از زخم های جراحی، را تایید کرده اند. برای بهره مندی اصولی از این فواید، باید از عسل طبیعی و با کیفیت استفاده کرد و در موارد جدی تر، عسل پزشکی استریل را به کار برد. همچنین رعایت روش صحیح مصرف و توجه به نکات ایمنی نیز اهمیت زیادی دارد. عسل می تواند به بهبود زخم های جزئی کمک کند. اما جایگزین مراقبت پزشکی در زخم های حاد، عفونی یا زخم های ناشی از دیابت نیست.

امیدواریم از مطالعه این مقاله لذت و استفاده کافی برده باشید. لطفا نظرات و تجربیات خود در این زمینه را با ما در بخش نظرات به اشتراک بگذارید.

منابع علمی معتبر:

عسل به عنوان یک درمان موضعی برای زخم ها Honey as a topical treatment for wounds

بررسی استفاده از عسل به عنوان پانسمان زخم Systematic review of the use of honey as a wound dressing

کاربرد بالینی عسل Clinical Use of Honey in Wound Healing