عسل برای گوش – واقعیت علمی، خطرات چکاندن و روش ایمن استفاده

یکی از سوالاتی که امروزه در محافل علمی مطرح می شود اینست که خواص عسل برای گوش چیست؟ آیا ریختن عسل در گوش مفید است؟ طبق نظر متخصصین ریختن عسل در گوش توصیه نمی شود، با وجود اینکه عسل خواص آنتی اکسیدانی و ضد التهابی دارد اما مصرف موضعی آن در مجاری گوش می تواند باعث چسبندگی، مسدود شدن کانال گوش، تشدید عفونت، تحریک پوست و در صورت پارگی پرده گوش منجر به آسیب های جدی تر شود.

هنوز شواهد علمی معتبری درباره اثرات مصرف موضعی عسل برای درمان وزوز یا عفونت گوش با عسل وجود ندارد و همچنین استفاده از این روش حتی می تواند روند تشخیص و درمان پزشکی را به تاخیر بیاندازد اما مصرف عسل به صورت اصولی و خوراکی می تواند با تقویت سیستم ایمنی به صورت غیر مستقیم می تواند در درمان عفونت گوش موثر باشد اما به هیچ وجه جایگزین درمان پزشکی نیست.

آیا ریختن عسل در گوش علمی است؟

متاسفانه طی سال های اخیر مطالبی در شبکه های اجتماعی و برخی منابع طب سنتی درباره چکاندن چند قطره عسل در گوش برای درمان عفونت و وزوز بر اساس خواص ضد باکتری، ضد قارچی و ضد التهابی عسل منتشر شده اند اما باید دقت کرد که این خاصیت های عسل در صورت مصرف خوراکی یا استفاده موضعی روی پوست سالم هستند نه در اندام های حساس و بسته مثل مجرای گوش!

در برخی از نسخه های طب سنتی اینترنتی اشاره شده که استفاده از چندین قطره عسل همراه با سیاه داته، سرکه سیب یا سیر در مجاری گوش می تواند عفونت و وزوز گوش را درمان کند اما تا به امروز هیچ گونه شواهد علمی معتبری برای این ادعا وجود ندارد و خیلی از متخصصین گوش، حلق و بینی بر این باورند که چکاندن عسل در گوش می تواند خطرناک باشد.

مطالعه بیشتر: ترکیب سیر و عسل

بررسی مطالعات علمی

اکثر تحقیقات علمی درباره خواص ضد باکتریایی عسل در محیط آزمایشگاهی و روی زخم های رو باز انجام شده اند نه داخل کانال گوش چرا که چسبناک و اسمزی بودن بافت عسل می تواند باعث تجمع مایعات، رشد باکتری های بی هوازی و افزایش احتمال التهاب و عفونت گوش میانی (اوتیت مدیا) شود.

در یک مطالعه محدود که در مجله معتبر International Tinnitus Journal منتشر شد تا تاثیرات عسل بر کاهش استرس و التهاب سیستماتیک بررسی شود اما هیچ گونه توصیه ای برای مصرف موضعی به خصوص در گوش ارائه نشده است.

مطالعه بیشتر: عسل به عنوان آنتی بیوتیک طبیعی

چرا چکاندن عسل در گوش خطرناک است؟

مجاری گوش ساختاری ظریف، با پوست بسیار نازک و در انتها پرده ای حساس به نام پرده تیمپان (پرده گوش) دارد و ورود یک مایع چسبنده مثل عسل می تواند:

• مجاری گوش را مسدود و تهویه را مختل کند.
• باعث تحریک یا سوختگی خفیف می شود.
• در صورت پارگی پرده گوش موجب نفوذ باکتری ها و کاهش شنوایی می شود.

از نظر پزشکی هیچ یک از انجمن های تخصصی مثل AAO-HNS استفاده از عسل یا سایر مواد طبیعی در داخل گوش را تایید و توصیه نکرده اند از همین رو عسل با وجود داشتن مواد غذایی ارزشمند و خواص ضد التهابی برای درمان عفونت یا وزوز گوش مناسب و مفید نیست.

موارد منع مصرف عسل برای گوش

قبل از اینکه هر روش درمان طبیعی و خانگی را امتحان کنید باید بدانید که از عسل برای درمان بیماری ها و مشکلات گوش استفاده نکنید چرا که گوش یکی از حساس ترین اندام های بدن است که اشتباه در درمان می توان عوارض جبران ناپذیری به همراه داشته باشد.

1- پارگی یا سوارخ شدن پرده گوش

اگر پرده گوش شما آسیب دیده یا ترشح مایعات از گوش دارید؛ چکاندن هر نوع مایعاتی مثل عسل، روغن یا سرکه سیب باعث ورود آلودگی به گوش میانی و ایجاد عفونت های شدید یا کاهش دائمی شنوایی می شود که در این صورت بهتر است سریعا به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید.

مطالعه بیشتر: خواص سرکه سیب با عسل

2- ترشحات بدبو همراه با درد شدید یا تب

دردهای مزمن، ترشحات چرکی یا تب از علائم عفونت گوش است و در این شرایط سعی کنید به متخصص مراجعه کنید و اصلا به دنبال درمان های خانگی بی فایده نباشید چرا که این درمان های خانگی ممکن است التهابات را تشدید کرده و روند درمان را مختل کند.

3- کودکان زیر 1 سال

کودکان و نوزادان زیر 1 سال نباید عسل را به صورت خوراکی و موضعی مصرف کنند چرا که در مصرف خوراکی احتمال ابتلا به بوتولیسم نوزادی وجود دارد که می تواند خطرات جبران ناپذیری به همراه داشته باشد که برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید مطلب مصرف عسل برای کودکان را مطالعه کنید.

4- افرادی که سابقه حساسیت به محصولات زنبور عسل دارند

اگر سابقه آلرژی به محصولات زنبور عسل مثل گرده گل یا حتی نیش زنبور عسل دارید باید از مصرف عسل خودداری کنید یا با نظر پزشک متخصص مصرف کنید چرا که می تواند عوارضی مثل خارش، قرمزی، ورم صورت، تنگی نفس یا شوک آنافیلاکسی به همراه داشته باشد.

5- بیماری های خاص

افراد مبتلا به دیابت، نقص ایمنی، آسم یا عفونت های مکرر گوش باید حتما تحت نظر پزشک عسل مصرف کنند و همچنین زنان باردار در سه ماهه اول بهتر است از مصرف خودسرانه عسل خودداری کنند.

6- مصرف عسل های صنعتی یا حرارت دیده

عسل های پاستوریزه (سوپر مارکتی)، تقلبی یا حرارت دیده برای مصارف درمانی مناسب نیستند و این نوع عسل ها صرفا نقش یک شیرین کننده را دارند و فاقد ارزش غذایی و آنزیم های مفید هستند.

مطالعه بیشتر: تشخیص عسل طبیعی از تقلبی

جایگزین های خانگی برای بیماری های گوش

اگر به دنبال راهکارهای خانگی بی خطر و مورد تایید متخصصین گوش، حلق و بینی هستید در این بخش قصد داریم تا روش هایی برای تسکین درد گوش را معرفی کنیم که بدون آسیب وارد کردن بتوانید علائم این بیماری ها را کاهش دهید.

1- کمپرس گرم برای تسکین درد

یکی از ساده ترین و بی خطرترین روش های خانگی تسکین درد گوش استفاده از کمپرس گرم (نه داغ) است؛ یک حوله تمیز را با آب گرم مرطوب کنید و آب آن را بگیرید و حدود 5 الی 10 دقیقا روی گوش خود قرار دهید تا این گرما با افزایش جریان خون و کاهش التهاب بتواند باعث تسکین درد شود.

هشدار: اگر ترشح یا زخم گوش دارید حتما قبل از استفاده با پزشک متخصص مشورت کنید.

2- مصرف مایعات گرم و استراحت

یکی از علل غلیظ شدن ترشحات گوش و گرفتگی گوش، دهیدراته بودن بدن است از همین رو مصرف مایعات گرم مثل چای سبز، دمنوش بابونه با عسل یا آب و عسل می توانید علاوه بر تقویت سیستم ایمنی و کاهش التهابات بتوانید باعث تسکین دردهای گوش شوید.

3- غرغره آب نمک برای گلودرد مرتبط با گوش

در بعضی از موارد، درد گوش به دلیل التهابات گلو یا سینوس ها است و غرغره آب نمک رقیق (نصف قاشق چای خوری نمک ترکیب شده در یک لیوان آب ولرم) می تواند موجب ضد عفونی کردن گلو و کاهش فشار در مجرای گوش میانی می شود.

مطالعه بیشتر: درمان سینوزیت با عسل طبیعی

هشدار: ریختن آب نمک در مجاری گوش بسیار خطرناک است و می تواند پیامدهای غیر قابل جبرانی داشته باشد.

4- بخور آب گرم یا دوش بخار

بخور آب گرم یا دوش بخار می تواند باعث باز شدن لوله استاش (لوله ارتباطی گوش میانی با گلو) شده و به صورت غیر مستقیم می تواند باعث تسکین درد یا وزوز گوش شود. برای افزایش اثربخشی می تواند از چند قطره اکالیپتوس یا نعنا برای بخور استفاده کنید.

مصرف خوراکی عسل برای گوش

همانطور که اشاره کردیم مصرف عسل برای گوش به صورت موضعی مفید نیست اما مصرف عسل به صورت خوراکی با تقویت سیستم ایمنی، کاهش التهاب و بهبود سیستم گوارشی می تواند به صورت غیر مستقیم باعث بهبود مشکلات و بیماری های مرتبط با گوش شود.

1- انتخاب عسل مناسب

برای بهره بردن از خواص عسل طبیعی باید نوع خام و حرارت ندیده آن را تهیه و مصرف کنید چرا که عسل های صنعتی، پاستوریزه و تقلبی به علت حرارت دیدن و فرآوری زیاد اکثر آنزیم ها و ترکیبات فعال خود را از دست داده اند و خواص درمانی ندارند به همین دلیل سعی کنید هنگام خرید عسل به نکات زیر دقت کنید:

• عسلی بخرید که برگه اصالت و تاییدیه آزمایشگاهی معتبر داشته باشد.
• از فروشگاه های معتبر و تخصصی دارای مجوز تهیه کنید.
• رنگ و غلظت طبیعی داشته باشد.

پیشنهاد ما در هاچ لند در فصول سرد سال، عسل گون، آویشن یا کنار طبیعی است.

2- روش های مفید مصرف خوراکی عسل

امروزه ترکیبات طبیعی زیادی همراه با عسل وجود دارد که می توانند به صورت غیر مستقیم باعث کاهش التهاب گوش یا بهبود سرماخوردگی تاثیرگذار هستند که در این بخش قصد داریم به معرفی مهم ترین ترکیبات بپردازیم:

• دمنوش آبلیمو و عسل: یک قاشق چای خوری عسل طبیعی و چندین قطره آبلیمو تازه را به یک لیوان آب ولرم اضافه کنید. این نوشیدنی طبیعی سرشار از خواص ضد باکتریایی است که می تواند با تقویت سیستم ایمنی موجب کاهش التهابات گلو و مجاری تنفسی شود و در نهایت باعث تسکین درد گوش می شود.
• سرکه انگبین خوراکی (نسخه دکتر خیر اندیش): 2 واحد عرق نعنا + 2 واحد آب + 1 واحد سرکه طبیعی + 2 واحد عسل خام را با هم ترکیب کرده و نوش جان کنید؛ این نوشیدنی برای پاکسازی بدن در طب سنتی است که برای کاهش سودا و رطوبت اضافی توصیه شده است.
• دمنوش چای سبز و عسل: چای سبز به دلیل داشتن مقادیر زیادی ترکیبات آنتی اکسیدانی و ترکیب آن با عسل می تواند باعث کاهش التهاب و خنثی سازی رادیکال های آزاد شود؛ مصرف روزانه 2 تا 3 فنجان این دمنوش هنگام سرماخوردگی مفید است.

باورهای غلط و حقایق درباره عسل برای گوش

امروزه باورهای غلط و متناقض بسیار زیادی در اینترنت و فضای مجازی درباره مصرف عسل برای گوش به خصوص عفونت گوش منتشر می شود که پیروی از آن ها می تواند باعث عوارض چبران ناپدیری شود و در جدول زیر قصد داریم تا این باورها را بررسی کنیم:

باور رایج	واقعیت های علمی	🔍 توضیح کوتاه
عسل خاصیت ضد باکتری دارد، پس می تواند عفونت گوش را درمان کند.	❌ نادرست. خاصیت ضد باکتری عسل فقط در زخم های پوستی باز موثر است، نه در محیط بسته و مرطوب گوش.	مجرای گوش محیطی تاریک و بدون اکسیژن است، عسل در آنجا می تواند باعث رشد باکتری های بی هوازی شود.
چکاندن چند قطره عسل در گوش، وزوز گوش را از بین می برد.	❌ هیچ شواهد علمی معتبری وجود ندارد.	وزوز گوش معمولا به علت مشکلات عصبی یا التهابی ایجاد می شود و با مصرف عسل به صورت موضعی درمان نمی شود.
عسل مانوکا به دلیل خاصیت ضد عفونی کنندگی بالا برای گوش مفید است.	⚠️ نادرست. عسل مانوکا برای زخم پوست کاربرد دارد، نه برای گوش.	استفاده از آن در گوش حتی می تواند باعث انسداد و التهاب شود.
چون عسل طبیعی است، پس هیچ ضرری ندارد.	❌ غلط. حتی مواد طبیعی هم در شرایط نامناسب می توانند آسیب زا باشند.	عسل در تماس مستقیم با پرده گوش ممکن است باعث چسبندگی، التهاب یا عفونت شود.
عسل برای کودکان همیشه مفید است.	🚫 اشتباه و خطرناک! برای کودکان زیر یک سال مصرف عسل حتی به صورت خوراکی ممنوع است.	به دلیل احتمال بوتولیسم نوزادی که بیماری خطرناکی است.
اگر عسل گوش را نسوزاند، پس ضرری ندارد.	❌ غلط. نبود درد به معنی بی ضرر بودن نیست.	ممکن است آسیب داخلی یا عفونت چند روز بعد ظاهر شود.
عسل باعث تمیز شدن جرم گوش می شود.	❌ هیچ مکانیسم علمی برای این ادعا وجود ندارد.	عسل چسبناک است و حتی می تواند جرم را بیشتر در کانال گوش جمع کند.
پزشکان غربی مخالف طب سنتی هستند و به خاطر منافع دارویی عسل را رد می کنند.	❌ تصور اشتباه.	توصیه پزشکان بر اساس شواهد علمی و ایمنی بیماران است، هر روش سنتی مفید در صورت اثبات علمی پذیرفته می شود.
عسل برای گلودرد و سرفه مفید است، پس حتما برای گوش هم خوب است.	⚠️ مقایسه اشتباه.	ساختار گلو و گوش متفاوت است، عسل فقط در دستگاه گوارش و تنفسی تاثیرات حمایتی دارد، نه در مجرای گوش.
استفاده از عسل با سیاه دانه یا سرکه در گوش نتیجه بهتری دارد.	❌ خطرناک تر است.	این ترکیب ها خاصیت اسیدی یا روغنی دارند و احتمال آسیب به پوست ظریف گوش را بالا می برند.

سوالات متداول درباره مصرف عسل برای گوش

1- چند قطره عسل می توان در گوش ریخت؟

ریختن عسل داخل گوش ضرر دارد و خطرناک است به همین دلیل چکاندن عسل در مجاری گوش به علت چسبندگی بالا می تواند باعث انسداد کانال های گوش و ایجاد عفونت شود.

2- آیا عسل می تواند عفونت گوش را درمان کند؟

خیر، مصرف عسل به صورت موضعی برای درمان عفونت گوش مفید نیست و باید توسط داروهای پزشکی درمان شود.

3- آیا استفاده موضعی عسل برای وزوز گوش موثر است؟

خیر، تا به امروز تحقیقات علمی معتبر، شواهدی بر درمان وزوز گوش با عسل نشان نداده اند و برای درمان این بیماری بهتر است به پزشک متخصص مراجعه کنید.

4- آیا عسل مانوکا برای گوش مفید است؟

عسل مانوکا صرفا برای درمان زخم های پوستی باز مفید است و هیچ مدرک علمی و معتبری برای اثبات این موضوع وجود ندارد، مصرف موضعی عسل مانوکا برای گوش خطرناک است و ضرر دارد.

5- آیا سرکه سیب یا سیر همراه با عسل برای گوش مفید است؟

خیر. این ترکیب ها خاصیت اسیدی یا روغنی دارند و تماس مستقیم آن ها با پوست گوش ممکن است موجب سوختگی شیمیایی، التهاب یا پارگی پرده گوش شود.

جمع بندی

عسل طبیعی خواص و فواید متعددی برای سلامتی مثل تقویت سیستم ایمنی، تسکین گلودرد و ترمیم زخم ها دارد اما مصرف موضعی عسل برای گوش خطرناک است و ضرر دارد و مطالعات علمی هنوز مدرک قطعی بر تاثیر این ماده در گوش ارائه نکرده اند. در این مقاله سعی کردیم به صورت علمی و تخصصی به بررسی این موضوع بپردازیم و امیدواریم از مطالعه این مقاله لذت و استفاده کافی برده باشید، لطفا نظرات و تجربیات خود در این زمینه با ما به اشتراک بگذارید.