درمان اگزما با عسل طبیعی – روش مصرف، شواهد علمی و بهترین نوع عسل

اگزما یکی از شایع ترین التهابات پوستی است که علائمی مثل خارش، قرمزی و خشکی به همراه دارد. مطالعات علمی جدید نشان داده که عسل طبیعی و خام به دلیل داشتن خاصیت ضد باکتریایی، ترمیم کنندگی و آنتی اکسیدانی نقش مهمی در کاهش التهاب و بازسازی پوست داشته دارد اما با این وجود عسل درمان قطعی اگزما نیست و به عنوان یک مکمل طبیعی به حساب می آید.

نکته مهم: مصرف عسل برای کودکان زیر 1 سال توصیه نمی شود چرا که احتمال ابتلا به بوتولیسم نوزادی وجود دارد.

آیا عسل برای اگزما مفید است؟

نتایج تحقیقات علمی معتبر نشان داده مصرف عسل خام و طبیعی موجب بهبود علائم اگزما می شود و این تاثیرات مثبت نه تنها به دلیل وجود ترکیبات قندی ساده بلکه به علت وجود ترکیباتی مثل فلانوئیدها، پلی فنول ها و آنزیم های طبیعی در عسل طبیعی است که در نهایت باعث ترمیم پوست می شود.

1- خواص ضد التهابی و آنتی اکسیدانی

عسل با خنثی سازی رادیکال های آزاد باعث کاهش استرس اکسیداتیو شده و از طرف دیگر موجب مهار سایتوکاین های التهابی، کاهش قرمزی و خارش پوست شده و به بازسازی سلول های اپیدرم هم کمک می کند.

2- خواص آنتی باکتریال

مطالعات علمی نشان داده که مصرف موضعی عسل از رشد باکتری های مقاوم به دارو جلوگیری کرده و احتمال ابتلا به عفونت های ثانویه را در بیماران مبتلا به اگزما کاهش می دهد.

مطالعه بیشتر: نحوه استفاده از عسل به عنوان آنتی بیوتیک

3- خواص ترمیم زخم و حفظ رطوبت

عسل در واقع یک مرهم طبیعی است که رطوبت پوست را حفظ کرده و در واقع بازسازی بافت های آسیب دیده را تسریع می کند. که ما در مطلب خواص موم عسل برای پوست به صورت مفصل به آن اشاره کردیم.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره نحوه عملکرد عسل می توانید مقاله خواص عسل طبیعی را مطالعه کنید.

تحقیقات درباره تاثیر عسل برای اگزما

در طب سنتی از عسل برای درمان اگزما استفاده می شده است. با این حال، تحقیقات کمی درباره این موضوع وجود دارد.

در یک مطالعه، محققان اثربخشی عسل طبیعی را بر درماتیت آتوپیک (اگزما) ارزیابی کردند. بر اساس مطالعات بالینی و سلولی، عسل مانوکا در درمان اگزما موثر بود. با این حال، محققان معتقدند که آزمایشات بالینی بیشتری باید برای تایید یافته ها انجام شود.

اگزما یک اختلال پوستی ناشی از واکنش سیستم ایمنی است، به این معنی که سیستم ایمنی بیش از حد واکنش ‌پذیر یا حساس است. اگزما اغلب به درمان هایی واکنش نشان می دهد که وضعیت سیستم ایمنی را تغییر می دهند مانند کورتیکواستروئیدها. مطالعات آزمایشگاهی و تحقیقات انجام شده روی جانداران زنده نشان می دهد که عسل ممکن است باعث بهبود زخم و تقویت سیستم ایمنی شود.

در مطالعه دیگری، محققان درباره تاثیر عسل برای درمان اگزما دریافتند که عسل خام می‌تواند جایگزین مؤثر و ارزان‌ تری برای سایر محصولات ضد التهابی در افراد مبتلا به اگزما، درماتیت سبورئیک و پسوریازیس باشد. بر اساس تحقیقات، عسل به دلیل خواصی که در ادامه به آن اشاره میکنیم قابلیت التیام و کاهش التهاب پوست دارد:

• خواص آنتی اکسیدانی
• خواص ضد میکروبی
• خواص ضد التهابی
• تعدیل کننده سیستم ایمنی

استفاده دارویی از عسل در طول زمان

شواهد حاصل از مصرف عسل به عنوان دارو را می توان در نقاشی های عصر حجر دید. برخی نمونه ها که نشان می دهد مردم از زمان قدیم از عسل به عنوان دارو برای درمان بیماری ها و مشکلات استفاده کرده اند عبارتند از:

• آیورودا: هضم غذا، سرفه، سلامت دهان، بی خوابی، اختلالات پوستی، بیماری های قلبی و ریوی، کم خونی و سلامت چشم
• مصر باستان: التیام زخم
• یونان باستان: تب، طاسی، پیشگیری از بارداری، بهبود زخم، یبوست، گلودرد، بیماری چشم و زخم
• طب اسلامی: اسهال، سل

علت اگزما (درماتیت آتوپیک)

عسل دارویی از طریق اشعه گاما استریل می شود. این عسل برای مصارف دارویی و عمدتاً به صورت پماد موضعی (روی پوست) برای زخم ها و سوختگی های سطحی به کار می رود. عسل دارویی با عسل معمولی متفاوت است. عسل معمولی، عسلی است که از خواربار فروشی خریداری کرده و بیشتر برای تغذیه استفاده می شود.

عسل دارویی در سراسر دنیا در دسترس قرار دارد. رایج ترین عسل دارویی از گرده درختان چای در استرالیا و نیوزلند بدست می آید. این عسل که به آن عسل مانوکا نیز گفته می شود، بیشترین خواص ضد باکتریایی را در بین تمام عسل ها دارد.

بهترین عسل برای درمان اگزما

تمامی انواع عسل طبیعی تاثیرات یکسانی بر روی پوست ندارند، عواملی مثل ترکیبات گیاهی و منبع در نوع مواد زیستی را تعیین می کند. طبق نتایج مطالعات علمی برخی از عسل ها به دلیل داشتن خواص ضد التهابی و مرطوب کنندگی قوی برای پوست های خشک و حساس مبتلا به اگزما مناسب تر هستند.

1- عسل مانوکا

طبق تحقیقات علمی متعدد، عسل مانوکا به علت داشتن ترکیبات فعال مثل متیل گلیوکسال (MGO) نقش ضد باکتریایی دارد و در محیط های بیمارستانی از آن برای درمان زخم، سوختگی و ضایعات اگزمایی استفاده می شود.

2- عسل آویشن

عسل آویشن به علت اینکه سرشار از فلانوئیدها و پلی فنول های آنتی اکسیدانی است موجب کاهش التهاب، قرمزی و خارش پوست می شود از همین رو انتخاب مناسبی برای مصارف خوراکی و موضعی است.

خرید عسل آویشن طبیعی

3- عسل کنار

عسل کنار طبعی معتدل و خاصیت نرم کنندگی دارد، ترکیب عسل با موم می تواند اثرات مثبتی بر حفاظت از لایه اپیدرم به خصوص در فصول سرد داشته باشد. و مصرف آن از پوسته پوسته شدن و خشکی پوست جلوگیری کند.

خرید عسل کنار اصل

دستورالعمل های استفاده از عسل برای درمان اگزما

عسل دارویی مانند عسل مانوکا را برای رفع بثورات ناشی از اگزما انتخاب کنید. اطمینان حاصل کنید که محصول استریل شده است و مواد آلاینده از طریق پوست آسیب دیده وارد بدن نمی شوند. افراد بزرگسال برای اعمال عسل مانوکا روی پوست باید مراحل زیر را دنبال کنند:

• ناحیه آسیب دیده را تمیز کرده و خشک کنید.
• لایه نازکی از عسل را روی بثورات بمالید. (30 دقیقه تا 2 ساعت بگذارید روی پوست بماند)
• روی پوست را با باند بپوشانید.(بهتر است با گاز استریل محل زخم یا آسیب دیدگی را بپوشانید)
• بعد از چند ساعت یا هنگام صبح، بانداژ را بردارید و محل را تمیز کنید. (ناحیه زخم را با آب ولرم بشویید)

نکته: این کار را روزی 1 تا 2 مرتبه به مدت 7 الی 14 روز تکرار کنید.

مطالعه بیشتر: روش های تشخیص عسل طبیعی از تقلبی

استفاده از عسل برای نوزادان و کودکان خردسال

استفاده از عسل   ان توصیه نمی شود. به دلیل خطر ابتلا به بوتولیسم، یک عفونت باکتریایی کشنده، نوزادان و کودکان خردسال نباید عسل بخورند. در موارد نادر، افراد از طریق زخم باز به بوتولیسم مبتلا می شوند. به همین دلیل، نباید عسل را مستقیماً روی زخم نوزاد یا کودک خردسال بمالید. البته در یک مقاله به صورت کامل به بررسی فواید و عوارض مصرف عسل برای کودکان پرداختیم که در صورت علاقه آن را مطالعه کنید.

نکات ایمنی مصرف عسل برای اگزما:

• حتما از عسل طبیعی و خام برای درمان اگزما استفاده کنید.
• در صورت بروز عوارض جانبی مثل خارش و قرمزی مصرف را قطع کرده و به پزشک متخصص مراجعه کنید.
• مصرف خوراکی و موضعی عسل برای کودکان زیر 1 سال ممنوع است.

درمان های خانگی با عسل برای بهبود اگزما

طبق نوشته های علمی و سنتی، ترکیب عسل با برخی مواد طبیعی می تواند نقش مهمی در تسکین التهاب و بازسازی پوست دارد از همین رو در همین بخش قصد داریم بهترین ترکیب های خانگی ترکیبات عسل را معرفی کنیم:

1- عسل طبیعی و روغن زیتون (ضد التهاب و مرطوب کننده)

تحقیقات علمی بالینی نشان داده اند که ترکیب عسل موم دار و روغن زیتون بیش از 80% علائم اگزما را کاهش می دهد.

• روش مصرف: 1 قاشق چای خوری عسل طبیعی را همراه با یک قاشق روغن زیتون ترکیب کرده و روی پوست خود بمالید.
• تاثیرات: کاهش قرمزی، خارش و بازسازی اپیدرم

2- عسل و دارچین (ترمیم کننده و ضد میکروب)

ترکیب عسل و دارچین به دلیل داشتن خواص آنتی باکتریال از رشد باکتری های پوستی جلوگیری می کند. که در مطلب خواص عسل و دارچین به صورت مفصل به فواید این ترکیب پرداختیم.

• روش مصرف: به نسبت مساوی عسل و پودر دارچین تازه را با هم ترکیب کرده و روی ناحیه آسیب دیده قرار دهید. (پس از 20 دقیقه با آب ولرم بشویید.)
• هشدار: برای پوست های حساس ابتدا تست نقطه ای انجام دهید.

3- عسل و آلوئه ورا (آبرسان و ضد خارش)

عسل و ژل آلوئه ورا هر دو با داشتن خواص خنک کنندگی و رطوبت رسانی می توانند باعث کاهش خارش و التهاب شود.

• روش مصرف: 1 قاشق چای خوری ژل آلوئه ورا را با قاشق عسل روزانه 2 بار استفاده کنید.

4- عسل و سرکه سیب (تنظیم pH و خاصیت ضد عفونی کنندگی)

سرکه سیب سطح اسیدی پوست را تعدیل کرده و باکتری ها را مهار می کند که در مطلب خواص سرکه سیب و عسل به صورت علمی به بررسی تمام فواید آن پرداختیم، در صورت علاقه می توانید این مطلب را مطالعه کنید.

• روش مصرف: 1 قاشق سرکه سیب رقیق شده را با 1 قاشق عسل طبیعی در یک لیوان آب ولرم ترکیب کرده و روزی یک مرتبه بنوشید.

5- عسل و موم طبیعی (خاصیت ترمیم کنندگی)

موم زنبور با ایجاد یک لایه محافظ بر روی پوست از تبخیر رطوبت و تماس مستقیم آلودگی ها با پوست جلوگیری می کند.

• روش مصرف: موم عسل را ذوب کرده و با نسبت 2 به 1 عسل پس از سرد شدن روی پوست بمالید.
• مدت زمان مصرف: برای مشاهده نتیجه حتما باید این ترکیب را به صورت منظم بر روی پوست خود بمالید.

مطالعه بیشتر:

عسل برای پوست

خواص عسل و گلاب برای پوست

خیلی از متخصصین برای از بین بردن لک های بعد از اگزما، ژل رویال را پیشنهاد می دهند که در مقاله ژل رویال برای لک صورت به صورت مفصل به آن پرداخته ایم، در صورت علاقه مطالعه کنید.

نکات ایمنی و موارد منع مصرف عسل برای اگزما

طبق تجربیات عسل برای اگزما مفید است ما در بعضی از موارد می تواند باعث بروز حساسیت یا واکنش پوستی شود از همین رو بهتر است با رعایت اصول ایمنی در مصرف موضعی و خوراکی از بروز عارضه های جانبی جلوگیری کنید.

1- حساسیت به عسل یا فرآورده های زنبور

افرادی که به عسل و فرآورده های زنبور عسل حساسیت دارند بهتر است قبل از مصرف با پزشک متخصص مشورت کنند.

2- منع مصرف برای کودکان زیر 1 سال

بدن کودکان زیر 1 سال توان مقابله با باکتری بوتولیسم را ندارد از همین رو بهتر است کودکان زیر 1 سال، عسل طبیعی مصرف نکنند.

3- نوع عسل و شرایط نگهداری

حتما عسل طبیعی و خام (حرارت ندیده) خریداری کنید چرا که حرارت دادن باعث از بین رفتن خواص ضد باکتریایی و آنزیم های مفید عسل می شود و دقت کنید حتما این محصول را در ظروف شیشه ای در بسته و محیط خنک نگهداری کنید.

4- اگزمای شدید یا عفونی

در شرایطی که اگزما پوست ترک خورده یا ترشح زرد رنگ ترشح کند باید در کنار درمان دارویی از عسل به عنوان یک مکمل جایگزین استفاده کنید.

مطالعه بیشتر: بهترین روش نگهداری عسل

درمان استاندارد اگزما

به غیر از اعمال عسل روی پوست برای درمان اگزما می توانید از روش های درمانی استاندارد زیر استفاده کنید:

• اجتناب از محرک ها (مانند غذاها، پوست خشک، عطرها و رنگ ها)
• استفاده از صابون ها و لوسیون های فرموله شده خاص
• حمام خنک
• استفاده کرم هیدروکورتیزون و سایر استروئیدهای موضعی
• مصرف آنتی هیستامین ها
• مصرف مهارکننده های موضعی کلسینئورین
• مصرف استروئیدهای خوراکی، آنتی بیوتیک ها، مهارکننده های ژانوس کیناز (JAK)
• فتوتراپی، درمان اگزما با ایمونوتراپی

علائم حساسیت به عسل

عسل یک آلرژن غذایی بالقوه بوده و گاهی اوقات حامل سایر آلرژن‌های بالقوه مانند گرده گیاهان است. بنابراین، در صورت داشتن حساسیت به عسل ممکن است علائم آلرژی غذایی، علائم آلرژی به گرده یا آنافیلاکسی را تجربه کنید. علائم آلرژی غذایی عبارتند از:

• استفراغ
• خس خس سینه یا تنگی نفس
• سرفه
• گرفتگی صدا، مشکل در بلع
• سرگیجه
• رنگ پریده یا آبی
• تورم زبان
• علائم آلرژی به گرده عبارتند از:
• عطسه کردن
• گرفتگی بینی
• آبریزش بینی، آبریزش چشم
• خارش گلو
• خس خس سینه

آنافیلاکسی یک واکنش آلرژیک شدید است که زندگی را تهدید می کند. علائم آنافیلاکسی عبارتند از:

• به سختی نفس کشیدن
• کهیر
• گرفتگی صدا
• حالت تهوع، استفراغ یا شکم درد
• اسهال
• سرگیجه، بی هوشی

اگر علائم شوک آنافیلاکسی را تجربه کردید، با اورژانس تماس بگیرید و به سرعت به دنبال درمان پزشکی فوری باشید.

آیا می توان با عسل جوش و آکنه را درمان کرد؟

آکنه با تغییرات هورمونی، غذای نامناسب، استرس و آلودگی ایجاد می شود و از گذشته تا به امروز از عسل برای بیماری های پوستی استفاده شده است و تحقیقاتی نیز درباره تاثیر عسل مانوکا برای آکنه و جوش انجام شده که نشان میدهد خواص ضد میکروبی، ضد التهابی و بهبود زخم عسل مانوکا می تواند در درمان آکنه و جوش تاثیرگذار باشد.

سخن آخر

از زمان های قدیم از عسل برای درمان اگزما استفاده شده است و آن را به عنوان یک دارو برای رفع بسیاری از بیماری ها به کار می بردند. شواهد محدودی وجود دارد که نشان می ‌دهد عسل برای اگزما مفید است، اما برخی تحقیقات نشان می‌ دهند که این محصول به دلیل خواص تعدیل کننده سیستم ایمنی بدن برای درمان اگزما موثر است.

عسل دارویی مانند مانوکا به عنوان یک داروی موضعی به کار می رود. با این حال، اگر آلرژی به عسل یا گرده گل دارید، باید قبل از مالیدن عسل روی پوست با پزشک متخصص مشورت کنید. استفاده از  عسل برای درمان اگزما نوزادان به دلیل خطر ابتلا به بوتولیسم توصیه نمی شود.

عدم درمان اگزما، آن را به یک بیماری مزمن و سرسخت تبدیل می کند. اغلب، افراد به دنبال درمان های جایگزین یا مکمل هستند. عسل می تواند یک داروی ارزشمند برای کنترل اگزما باشد، اما جایگزین درمان های استاندارد پزشکی نمی شود. اگر قصد دارید از عسل برای از بین بردن اگزما استفاده کنید، با پزشک یا متخصص پوست خود صحبت کنید تا مطمئن شوید که گزینه خوبی برای شما است یا خیر.

سوالات متداول

آیا عسل برای درمان اگزما مفید است؟

بله، نتایج تحقیقات علمی معتبر نشان داده که عسل خام و طبیعی به دلیل داشتن ترکیبات آنتی اکسیدانی، ضد التهابی و ضد میکروبی باعث کاهش قرمزی، خارش و ترمیم بافت های آسیب دیده می شود اما نباید فراموش کنیم که عسل یک مکمل طبیعی است و نباید جایگزین داروهای درمانی شود.

بهترین نوع عسل برای درمان اگزما چیست؟

عسل مانوکا، آویشن، کنار و گون بیشترین خواص ضد التهابی و ترمیم کنندگی پوست را دارند. عسل هایی با طبع گرم مثل آویشن برای اگزمای خشک و عسل هایی با طبع معتدل مانند عسل کنار اصل برای پوست های حساس مناسب هستند.

چقدر طول می کشد تا اثر عسل برای اگزما مشخص شود؟

در بیشتر موارد بهبود اگزما با عسل 7 تا 14 روز استفاده منظم (روزانه 2 مرتبه) مشاهده شده است اما برای موارد حاد نیاز به 3 تا 4 هفته زمان نیاز است.

آیا می توان عسل را روی پوست ترک خورده و زخم باز زد؟

نه، در صورتی که زخم شما باز است و ترشحات عفونی دارد باید در ابتدا درمان دارویی و پزشکی را دنبال کنید و از عسل برای التهابات پوستی یا خشک مفید استفاده کنید نه زخم ها.

چه چیزی عسل مانوکا را برای اگزما مفید می کند؟

عسل مانوکا نوع عسل دارویی است و بیشترین خواص ضد باکتریایی را در بین عسل‌های دیگر داشته و به همین دلیل به عنوان یک داروی موضعی خوب برای درمان اگزما شناخته می شود.

آیا عسل برای پسوریازیس همان کاری را می کند که برای اگزما انجام می دهد؟

پسوریازیس و اگزما هر دو به صورت راش ظاهر می شوند، اما این دو عارضه با یکدیگر تفاوت دارند. با این حال، خواص عسل برای درمان اگزما (خواص آنتی اکسیدانی، ضد میکروبی، ضد التهابی و تعدیل کننده سیستم ایمنی) برای رفع علائم پسوریازیس نیز مفید است.

چگونه بفهمیم که عسل باعث بدتر شدن اگزما می شود؟

اگر بعد از استفاده از عسل، علائم اگزما شدیدتر شد باید فورا عسل را که روی پوست خود مالیده اید شسته و مصرف آن را متوقف کنید.

منابع علمی معتبر:

A multicenter, randomized, placebo-controlled trial for cilostazol in patients with mild cognitive impairment

Topical application of natural honey, beeswax and olive oil mixture for atopic dermatitis or psoriasis

Honey: A Therapeutic Agent for Disorders of the Skin

Honey in wound healing